Lagün , kıyı kordonunun bir koy veya körfezin önünü kapatmasıyla oluşan, denizle bağlantısı kopmuş sığ su alanlarıdır. İçerdikleri su genellikle deniz suyu ile karışık olduğundan hafif tuzludur
Tombolo , kıyı oklarının kıyı açığındaki adaları ana karaya bağlamasıyla oluşan yarımadalardır. Adanın kara ile birleşmesi sonucunda oluşan doğal köprüler gibidir
Örnekler:
Lagünler, genellikle şu iki şekilde oluşur: 1. Akarsu birikimi: Bir akarsuyun taşıyarak getirdiği moloz, kum ve çakılları kıyıya yığmasıyla meydana gelir. 2. Deniz birikimi: Denizin dalgalar ile sürükleyerek getirdiği moloz, kum ve çakılları bir körfez ya da koya yığmasıyla oluşur. Lagünler, ayrıca mercan resifleri, bariyer resifleri, kum barları veya doğal bariyerlerle büyük su kütlelerinden ayrılır. Lagünler, kıyı lagünleri ve atol lagünleri olmak üzere iki gruba ayrılır.
Lagünler, kıyı lagünü ve atol lagünü olmak üzere iki ana kıyı tipinde görülür. Kıyı lagünleri, hafifçe eğimli kıyılarda, bariyer adalarının veya resiflerin gelişebileceği yerlerde oluşur. Atol lagünleri, mercan resiflerinin yukarıya doğru büyümesiyle oluşur ve genellikle bazı derin bölümleri vardır. Lagünler, dünyanın birçok yerinde ortak kıyı özellikleridir.
Lagünlü kıyı tipi, deniz ile kara arasında yer alan ve bir veya daha fazla lagün adı verilen tuzlu veya tatlı su birikintilerine sahip olan bir kıyı tipidir. Lagünler, genellikle kıyı şeridini koruyan kumullar veya adalarla ayrılır. Türkiye'deki bazı lagünlü kıyılar şunlardır: Dalyan; Akyaka; Kuşadası.
Dalyan ve lagün kavramları birbirine yakın olsa da aynı şeyi ifade etmezler. Lagün, deniz veya okyanus gibi büyük su kütlelerine bağlantısı olan sığ bir göldür. Dalyan ise, deniz kıyısında, nehirlerin getirdiği alüvyonlu ve verimli topraklar ile doldurulmuş, balık üretimi amacıyla kullanılan bir alanı ifade eder.
Hayır, tombolo ve falez aynı şey değildir. Falez (yalıyar), dalgaların yüksek kıyılara çarpmasıyla oluşan dik kıyı şekilleridir. Tombolo, kıyıya yakın bir adanın, kıyı okları tarafından karaya bağlanmasıyla oluşan yarımadalardır.
Lagünlerin bazı işlevleri: Ekolojik denge: Tuzlu ve tatlı su kütleleri arasındaki geçiş bölgeleri olmaları nedeniyle lagünler, ekolojik açıdan önemli ekosistemlerdir. Atık su arıtımı: Kendi kendine arıtma mekanizmalarına sahiptirler ve atık suların arıtılmasında kullanılırlar. Barınak: Dar bir yolla denize bağlı olan lagünler, tekneler için barınak olarak kullanılır. Ayrıca, lagünler su içindeki organik yükün azalması, anaerobik fermantasyon gibi süreçlerle enerji üretimi ve çeşitli mikrobiyolojik savaşlara ev sahipliği yapma gibi işlevlere de sahiptir.
Lagün örneklerine verilebilecek bazı göller şunlardır: Ölüdeniz (Fethiye). Terkos Gölü (İstanbul). Büyükçekmece ve Küçükçekmece Gölleri (İstanbul). Akyatan Gölü (Adana). Kızılırmak Deltası Gölleri (Samsun). Ayrıca, Pasifik Okyanusu’ndaki Tupai mercan adası ve lagünü ile İtalya’daki Venedik Lagünü de örnek olarak verilebilir.
Eğitim
KPSS puanı nasıl hesaplanır?
Kıkırdağı kemik yapan nedir?
Lagün ve tombolo ne demek?
Kütlenin ağırlıktan büyük olması mümkün mü?
Lami teoremi nedir?
Kurtuluş savaşında kaç işgal oldu?
Köşe yazısı nasıl yazılır örnek?
Kuvvet ve yer değiştirme nasıl hesaplanır?
Likert ölçeği SPSS'e nasıl girilir?
Kümeler 6. sınıf nedir?