Montrö Boğazlar Sözleşmesi , 20 Temmuz 1936 tarihinde imzalanan ve Türkiye'ye İstanbul Boğazı, Çanakkale Boğazı ve Marmara Denizi üzerinde kontrol ve savaş gemilerinin geçişini düzenleme hakkı veren uluslararası bir sözleşmedir
Sözleşmenin bazı temel maddeleri :
Montrö Boğazlar Sözleşmesi, 20 yıl için imzalanmış olup, halen yürürlüktedir
Montrö Boğazlar Komisyonu, 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile kaldırılmıştır. Bu sözleşme ile Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki egemenliği tam olarak tesis edilmiş ve Boğazların askerileştirilmesi ile Boğazlar Komisyonu’na dair kısıtlayıcı hükümler kaldırılmıştır.
Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne katılmayan devlet, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) olmuştur. ABD, Montrö Boğazlar Konferansı'na katılmamış, ancak daha sonra sözleşmeye taraf olmuştur.
Boğazlardan geçiş ücreti, 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile zorunlu hale gelmiştir. Türk boğazlarından uğraksız geçen gemilerden alınan ücretler, 7 Ekim 2022, 1 Temmuz 2023 ve 1 Temmuz 2025 tarihlerinde güncellenmiştir. 7 Ekim 2022: Cumhurbaşkanlığı kararı ile ücretlerde güncelleme yapılarak, gemilerden net ton başına alınan ücret 4,08 dolara çıkarılmıştır. 1 Temmuz 2023: Ücret, 4,42 dolar olarak yeniden güncellenmiştir. 1 Temmuz 2025: Altın Frank değeri %15 artırılarak 5,83 dolara yükseltilmiştir.
1841 Boğazlar Sözleşmesi, 13 Temmuz 1841 tarihinde Avusturya İmparatorluğu, Fransa Krallığı, Birleşik Krallık, Prusya, Rus İmparatorluğu ve Osmanlı İmparatorluğu arasında Londra'da imzalanan uluslararası bir sözleşmedir. Sözleşmenin bazı maddeleri: Boğazlar, Osmanlı Devleti'nin egemenliğinde kalacaktır. Savaş zamanında boğazlar savaş gemilerine kapalı olacaktır. Barış zamanında ise tüm savaş gemileri serbest şekilde geçecektir. Statükonun korunması, Avrupa devletlerinin garantisinde olacaktır. Sözleşmenin önemi: Boğazlar, uluslararası bir statü kazanmıştır. Osmanlı Devleti'nin boğazlardaki mutlak egemenliği sona ermiştir. Rusya, Hünkâr İskelesi Antlaşması ile elde ettiği üstünlüğü kaybetmiştir. En çok kazanç sağlayan ülkeler İngiltere ve Fransa olmuştur.
Boğaz, kara parçaları arasında denizin çok daralmış yeridir. Bir başka deyişle, iki denizi birbirine bağlayan dar su geçidi olarak tanımlanır. Ayrıca, akarsuların engebeli ve yüksek alanları aşındırması sonucu açtığı dar ve derin vadi olarak da kullanılabilir.
1841 Londra Antlaşması ile Boğazlar, uluslararası bir statüye kavuşmuştur. Antlaşmanın Boğazlar ile ilgili bazı maddeleri: Boğazlar, Osmanlı Devleti'nin egemenliğinde kalacaktır. Barış zamanında tüm savaş gemileri serbest şekilde geçecektir. Savaş zamanında ise hafif savaş gemilerine özel fermanlarla Boğazlardan geçiş hakkı verilebilecektir. Statükonun korunması, Avrupa devletlerinin garantisinde olacaktır.
Boğazlar sorunu, Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile çözülmüştür. 20 Temmuz 1936'da imzalanan bu sözleşme ile: Ticaret gemileri ve uçakları barış zamanında Türk Boğazları'ndan geçiş serbestisine sahip olmuştur. Savaş gemileri için barış zamanında Boğazlardan geçiş serbestisi tanınmış, ancak Karadeniz yönüne geçişte bazı kısıtlamalar getirilmiştir. Savaş zamanında, Türkiye muharip değilse, tarafsız devletlerin ticaret gemileri düşmana yardım götürmedikleri sürece geçebilecek, savaştığı devletin gemilerine karşı ise Türkiye her türlü hakkını kullanabilecektir. Boğazlar çevresinde belirli bölgeler askerden arındırılmıştır. Antlaşmanın öngördüğü düzene uyulmasını, başkanı Türk olan bir komisyon denetleyecektir.
Hukuk
Montreux Boğazlar Sözleşmesi nedir?
Olağanüstü evlenmeye izin davası kaç yaşında açılır?
Milli Yol Partisi'nin yükselişi neden?
Mütarekeyi kim imzaladı?
Müesses nizamın amacı nedir?
Okul aile birliği okul bahçesini kiraya verebilir mi?
Mondros 25 madde nedir?
Muhdesat ne anlama gelir?
Milli varlığa düşman cemiyetlerin amacı nedir?
Muhtarlıkta 12 aza sınırı var mı?
Muhakeme ve mahkeme aynı şey mi?
Oklokrasinin özellikleri nelerdir?
Milli Selâm Partisi ve Milli Nizam Partisi aynı mı?
Mütalaada sanık ceza alır mı?
Nüfus müdürlüğünden randevu almadan işlem yapılır mı?
Mısır'ı kim yönetiyor?
Mirasın gerçek reddi nedir?
Nüfus Müdürlüğü memur alımı başvurusu nasıl yapılır?
Okul müdürüne ve öğretmene kim ceza verir?
Muhtar köylülerin temsilcisi mi?
Muhtarlıkta kimler görev yapar?
Muahat ve muahede ne demek?
Muvafakatnameyi kim verir kira için?
Muvazaa davasında davalı kim olur?
Müddei ve müddet ne demek hukukta?
Mirasta kök içinde halefiyet nedir?
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ne iş yapar?
Noter onaylı tercüman nasıl olunur?
Mükerrir suçlular denetimli serbestlikten yararlanabilir mi?
Montrô Boğazlar Sözleşmesine hangi devlet katılmadı?
Nakit fiş kesmeyen nereye şikayet edilir?
Milli piyango çekilişini kim onaylıyor?
Nasuh Paşa Antlaşması'nın önemi nedir?
Muhafazakâr seçmen neden AK Parti'ye oy veriyor?
Organik anlamda idare hangi organlardan oluşur?
Nitelik kodu 7300 ve 7365 nedir?
MİT İKK daire başkanlığı ne iş yapar?
Mufassal defteri nedir?
Nüfus Müdürlüğü'ne kimler başvurabilir?
Mimari proje taahhütnamesi kim imzalar?