Mücbir sebebin süresi, olayın niteliğine ve etkilerine bağlı olarak değişir
Ayrıca, yüklenicinin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde idareye yazılı bildirimde bulunması gerekmektedir
6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya ile Gaziantep'in İslahiye ve Nurdağı ilçelerinde mücbir sebep hali 30 Kasım 2025 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu karar, 2022 yılı cirosu 2,5 milyon liranın altında olan mükellefleri kapsamaktadır.
Mücbir sebep örnekleri şunlardır: Doğal afetler: Deprem, sel, yangın, toprak kayması, çığ, su baskını. Toplumsal olaylar: Salgın hastalıklar, iç isyan, savaş, terör saldırıları. Kişisel durumlar: Ölüm, tutukluluk, hastalık, iflas. İdari kararlar: Devletin aldığı olağanüstü hal kararları. Teknik arızalar: Üretim tesisinde büyük yangın veya doğal afet nedeniyle üretim sürecinin durması, yazılım veya donanım arızaları. Bu durumların mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için, kişinin kontrolü dışında gelişmesi, öngörülemez ve engellenemez olması gerekir.
6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremlerin ardından ilan edilen mücbir sebep hali, 30 Kasım 2025 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu uzatma, Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya illeri ile Gaziantep'in İslahiye ve Nurdağı ilçelerindeki mükellefler için geçerlidir.
Depremde mücbir sebebin hesaplanması için aşağıdaki unsurların varlığı gereklidir: 1. Haricilik: Olayın, borçlunun faaliyet alanı ve kontrolü dışında gerçekleşmesi. 2. Öngörülemezlik: Depremin, sözleşme kurulduğu anda öngörülemez olması. 3. Karşı Konulamazlık: Borçlunun gerekli tüm özeni göstermesine rağmen depremin sonuçlarından kaçınmasının mümkün olmaması. 4. İfa Engeli: Depremin, sözleşmeden doğan borcun ifasını doğrudan engellemesi. Bu unsurların varlığı, her somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilir.
Deprem nedeniyle kira sözleşmesini feshetmek için aşağıdaki adımlar izlenmelidir: Yazılı bildirim: Fesih bildirimi, konut ve çatılı iş yerlerinde yazılı olarak yapılmalıdır. Fesih gerekçesinin açıklanması: Bildirimde fesih gerekçesi detaylı bir şekilde açıklanmalıdır. Hasar belgesinin sunulması: Taşınmazın hasar durumunu gösteren resmi belgeler (hasar tespit raporu, tahliye kararı) eklenmelidir. Yeni adres bilgisi (varsa): Taşınma zorunluluğu varsa, yeni adres bilgisi eklenmelidir. Kiracı için fesih hakkı: Kiralanan taşınmaz yıkılmış, ağır veya orta hasarlı ise. Deprem sonrası taşınma veya zorunlu yer değişikliği yaşanmışsa. Devlet tarafından yapı hakkında yıkım, tahliye ya da mühürleme kararı verilmişse. Ev sahibi için fesih hakkı: Taşınmaz oturulamayacak ölçüde zarar görmüşse. Onarım süresince uzun süre taşınmaz kiraya verilemiyorsa. Fesih hakkı, haklı bir nedene dayanmalıdır; aksi takdirde tazminat gündeme gelebilir. Detaylı bilgi ve hukuki destek için bir avukata başvurulması önerilir.
Deprem, her durumda mücbir sebep olarak kabul edilmez. Depremin mücbir sebep sayılmadığı durumlar: Deprem kuşağında yer alan bölgelerde. Öngörülebilir ve önlenebilir depremler. Depremin ne zaman gerçekleşeceği bilinmese de, hangi şiddet ve büyüklükte depremlerin hangi illerde olabileceği bilimsel olarak tahmin edilebilir. Depremin mücbir sebep sayılabileceği durumlar: Deprem bölgesi olmayan yerlerde. Deprem nedeniyle oluşan zararların sorumluluğu, idarenin yükümlülüklerini yerine getirmesine ve alınan önlemlere bağlı olarak değişir.
Mücbir kelimesi, TDK'ya göre "zorlayıcı" anlamına gelir. Mücbir sebep ise, kişinin kontrolü dışında gelişen, öngörülemeyen ve yükümlülüklerini yerine getirmesini engelleyen olayları ifade eder. Hukuki ve ticari anlamda mücbir sebep, tarafların sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmedikleri durumları tanımlar ve bu tür olaylar nedeniyle sorumluluktan muafiyet sağlanabilir. Örnek mücbir sebep durumları: deprem, sel, savaş gibi doğal afetler ve olağanüstü haller; grev, lokavt gibi eylemler; ölüm, tutukluluk, hastalık ve iflas gibi kişisel durumlar.
Hukuk
Misak-ı Milli kararları nelerdir?
Mücbir sebepler kaç gün?
Nitelik belgesi nereden alınır?
Okulda haksız bir durumla karşılaştığımızda ne yapmalıyız?
Mirasın reddi şartlı olabilir mi?
Noterden ihtarname çektikten sonra işveren ne yapmalı?
MİT'in dışında kaç tane istihbarat örgütü var?
Muafiyet tanınmıştır ne demek?
Müşkilin tavzihi nedir?
Nihai karar ne anlama gelir?
Mütalaada görüş nasıl belirtilir?
Mülga kanun ne anlama gelir?
Müteahhit olmak için kaç m2 iş yapmalı?
Mutabakat mektubu mail olarak gönderilir mi?
Mülakatta hangi belgeler gerekli?
Mutasarrif ve vali arasındaki fark nedir?
MSÜ başvuru ücreti neden ödenmiyor?
NATO İzmir'de ne iş yapar?
Muhdesat hakkı kaç yıl sonra düşer?
Mükerrirlere özgü infaz rejimi ne kadar indirim yapar?
Muvafakatnamede çocuk kaç yaşında olmalı?
Noterin yetkileri nelerdir?
Mülki idare amiri kimlerdir?
Norm ve kural arasındaki fark nedir?
Muhtar azası en fazla kaç kişi olur?
Mondros'a göre İtilaf Devletleri hangi bölgeleri işgal edebilir?
Mustafa Bozbey Bursa Büyükşehir Belediyesi'ni ne zaman aldı?
Nüfus Hizmetleri Kanunu'na göre nüfus kütükleri nasıl tutulur?
Okula şikayet dilekçesi nereye verilir?
Ofisten alınan kayıt belgesi ne işe yarar?
Nafaka haciz edilirse ne olur?
Nüfus Müdürlüğü'nde edevlet şifresi ile işlem yapılır mı?
O La La TV neden kapandı?
Mirastan nasıl feragat edilir noter şart mı?
Mobese kameralarına yansıyan kazalar nasıl tespit edilir?
Nüfus kaydının düzeltilmesi davası hangi mahkemeye açılır?
Müteahhitlik sınıfı nasıl öğrenilir?
Miras paylaşımı davası sulh hukukta mı asliye hukukta mı?
Müeyyidenin amacı nedir?
MSB alımlarını kim yapıyor?