Müteahhit ayıplı iş yaparsa, alıcının bazı seçimlik hakları ve tazminat talebi doğabilir
Alıcının seçimlik hakları :
Tazminat talebi :
Ayıplı iş durumunda müteahhit ayrıca şu yükümlülükleri de taşır :
Müteahhit, iş sahibinin talimatının hatalı olması veya iş sahibinin bizzat kusuru nedeniyle oluşan ayıplardan sorumlu olmayabilir
Müteahhitin ayıbından doğan masrafları genellikle müteahhit öder. Türk Borçlar Kanunu'na göre, müteahhit, teslim edilen eserde bulunan ayıpları gidermek veya bu ayıpların bedelini ödemekle yükümlüdür. Alıcı ise, müteahhitin ayıbı nedeniyle uğradığı maddi zararları (örneğin, taşınmazın gerçek değerinin üzerinde alınması) ve diğer zararları (örneğin, onarım masrafları) müteahhitten talep edebilir. Zamanaşımı süresi, ayıbın türüne ve müteahhitin kusuruna göre değişir. Gizli ayıplar için 5 yıl, ağır kusur durumunda 20 yıldır. Seçimlik haklar kapsamında alıcı, sözleşmeden dönme, bedelden indirim talep etme, ayıbın ücretsiz giderilmesini isteme gibi haklara sahiptir.
Ayıplı mal ile ilgili Türk Borçlar Kanunu (TBK) maddeleri şunlardır: TBK m. 219: Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. TBK m. 223: Alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır. TBK m. 227: Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hallerde alıcı, sözleşmeden dönme, satış bedelinde indirim isteme, ücretsiz onarım isteme veya ayıpsız bir benzeri ile değiştirme gibi seçimlik haklara sahiptir. Ayrıca, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun da ayıplı mal kavramını ve tüketicinin haklarını düzenlemektedir.
Depremde kusurlu bulunan müteahhitlere verilen cezalar, cezai ve hukuki olmak üzere iki ana kategoride değerlendirilir: Cezai Sorumluluk: 1. Taksirle Öldürme: Müteahhit, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı bir kusurlu davranışı ile öngörülemeyecek şekilde başka bir kimsenin ölümüne sebep olursa, Türk Ceza Kanunu'nun 85. maddesi uyarınca iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 2. Kasten Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesi: Kişinin yükümlü olduğu icrai davranışı gerçekleştirmemesi sonucu ölüm meydana gelirse, Türk Ceza Kanunu'nun 83. maddesi uyarınca cezalandırılır. Hukuki Sorumluluk: 1. Kusurun Giderilmesini İsteme: Arsa sahipleri, kusur giderilebilecek nitelikteyse müteahhitten kusurun giderilmesini talep edebilir. 2. Bedel İadesi: Arsa sahipleri, müteahhide ödenen bedelin belirli bir yüzdesini veya kusurları gidermek için yaptıkları masrafları talep edebilir. 3. Sözleşmeden Dönme: Depremle birlikte müteahhidin işinde esaslı bir kusur ortaya çıkmışsa, arsa sahibi sözleşmeden dönebilir ve ödediği bedeli geri alabilir.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanuna göre, müteahhitler inşa ettikleri binayı teslim ettikten sonra 5 yıl boyunca sorumludur. Ancak, satın alınan veya yaşanılan konutta, alacaklıdan gizlenen bir kusur veya eksik malzeme kullanımından kaynaklanan durumlarda, müteahhit herhangi bir zaman aşımı sınırlandırması olmaksızın, bahse konu yapının hasar ve kusurundan sorumludur. Ayrıca, ağır kusur ya da hile ile gizlenmiş ayıplarda zamanaşımı uygulanmaz.
Müteahhitin ayıplı işini düzelttirmek için aşağıdaki adımlar izlenebilir: Ayıbın Bildirilmesi. Tadilat ve Onarım. Seçimlik Haklar. Tazminat Davası. Ayıplı iş durumunda bir avukata danışılması önerilir.
Müteahhit sözleşmeye aykırı davrandığında, arsa sahibi veya yatırımcılar hukuki yollara başvurabilir. Bazı olası sonuçlar: Sözleşmenin feshi. Tazminat talebi. Tapu iptali ve tescil davası. Ayıbın giderilmesi. Sürecin yasal zeminde ve zamanında yürütülmesi, hak kaybını engellemek adına büyük önem taşır.
Kaçak inşaat yapan müteahhit, aşağıdaki mercilere şikayet edilebilir: Belediye veya il özel idaresi. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi). Şikayette, kaçak yapının adresi, yapı sahibi bilgileri ve yapının durumu açıkça belirtilmeli, mümkünse kanıtlayıcı fotoğraflar veya videolar eklenmelidir.
Hukuk
Naip ve vekil aynı şey mi?
Müteahhit ayıplı iş yaparsa ne olur?
Orman Bölge Müdürlüğü kime bağlıdır?
Miras intikali için araç satışı şart mı?
Muvazaa çeşitleri nelerdir?
Nevi değişikliği ne demek?
Mirasın reddi dava dilekçesi nereye verilir?
MİT neden bu kadar gizli?
Miras payının diğer mirasçıya devri nasıl yapılır?
Muhtarlara hangi bilgiler verilir?
Misakı Milli tam bağımsızlık ilkesi nedir?
Mükerrer ceza sicile işler mi?
Muhafız teşkilatı ne iş yapar?
Orhan Aksoy neden hapse girdi?
Ordu en çok hangi parti kazandı?
Ordino belgesi nasıl alınır?
Orman Kanunu 116 madde nedir?
Mütekabiliyet ve mütebakiyyet nedir?
Miras bırakan ne demek?
Muharrem İnce CHP'ye dönecek mi?
Mütekabliyet esası nedir hukuk?
Mustafa Sarıgül güvenlik görevlisi ne iş yapıyor?
MSÜ sınava girerken hangi kimlik belgesi geçerli?
Muhsin yazıcıoğlu neden öldü kitap özeti?
Mustafa Sarıgül milletvekili mi?
Olağanüstü hal en uzun kaç yıl sürer?
Mülkiyet hakkına dayalı bedel davası zamanaşımı süresi ne kadardır?..
Müstakil tapu ve hisseli tapu arasındaki fark nedir?
Muhdesatta hak sahiplerinin terkin ettirmesi ne demek?
Okulda tutanak tutulan öğrenci ne yapmalı?
Normatif cümle nedir?
Müddet name geldikten sonra ne olur?
Misak-ı Milli'yi tanıyan ilk büyük Avrupa devleti kimdir?
Muvafakattan sonra itiraz edilebilir mi?
Orman kanununa muhalefet zarar giderimi nedir?
Müstenkif kalmak ne demek hukuk?
Orta hasarlı binalara güçlendirme için süre uzatıldı mı?
Münferid yetkili ne demek?
Mutad ikametgah ve mutad mesken aynı mı?
Nüfus kaydının düzeltilmesi için kime dava açılır?